Мөлдір және ашық оқу орны

Мақсаты: Қызметі ашықтық ен мөлдірлік қағидаттарына толық сәйкес келетін оқу орындарының санын ұлғайту

 

Міндеттер:    1) Білім беру ұйымдарының бизнес процестерін автоматтандыру және оңтайландыру

2) Білім беру ұйымдарының шешім қабылдаудағы ашықтығы мен мөлдірлігі

3) Білім беру ұйымдарының бюджеттерін қалыптастыру мен жұмсаудағы ашықтығы мен мөлдірлігі.

 

  1. Негізгі проблемаларды талдау. Басқару шешімдерін тұжырымдау мен қабылдау бұрынғыша ең жабық тақырып болып қалып отыр, осыған байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелі де жоғары. Сонымен қатар лауазымды тұлғалардың қызмет көрсету кезінде халықпен тікелей байланысы да сыбайлас жемқорлыққа жол ашатындай.

Әрбір оқу орны өз қызметінде көптеген шешімдер қабылдайды. Мысалы, мектептерде баланы мектепке қабылдау, оқушыларды сыныптарға бөлу, білім сапасын бағалау, оқытушыларды жұмысқа қабылдау және олардың арасында сағаттар бөлу, үйге оқуға аудару және т.б. Жоғары оқу орындарында жатақханалардан орын беру, тегін оқуға университет грантын бөлу, оқудың басқа түріну ауыстыру (қашықтан, кешкі, сырттай), академиялық демалыс беру, студенттер алмасу бағдарламасы аясында шетелде оқуға стипендия беру және басқалары бойынша шешім қабылданады. Жергілікті атқарушы органлар мен білім саласындағы уәкілетті орган оқу орынарының басшыларын тағайындау, оларыдң арасында гранттар бөлу және т.б. бойынша шешімдер қабылданады. Мемлекеттік жоғары оқу орындарының ректоры лауазымына қойылатын қолданыстағы талаптар өте төмен екендігін атап өту қажет.

Жекедара қабылданған жағдайда шешімдердің әрбіреуінің сыбайлас жемқорлыққа жол ашар алаң болуы мүмкін, өйткені жекелеген ұлғалардың пайдасына орай және сыйақыға қабылдануы мүмкін.

Сыбайластықты төмендететуде әсерлі шараның бірі автоматтандыру болып табылады, өйткені сыбайлас жемқорлық туындауы мүмкін жағдайларды қысқартады, адам фактор мен байланысты болдырмайды. Мысалы, көзделген реттемелердің орындалуын автоматты түрде бақылау үшін атттестация нәтижелерін ақпараттық технологиялар көмегімен дереу БҒМ-ге жіберу осы тектес сыбайлас жемқорлық көріністерінің мүмкіндіктерін азайтуға жол ашар еді.

Алайда БҒМде қолданыстағы ақпараттық жүйелер – «НОБД», «ЕСУВО», «ИАСУД ПНФО» өнеркәсіптік пайдалануға енгізілмеген және сыбайлас жемқорлықты ескертуде тиісінше пайдаланылмай отыр.

Сондай-ақ, Ұлттық экономика министрлігінің Статистика жөніндегі комитетінің деректері бойынша, 2017 жлы Қазақстанда 470 мың студент бар, олардың 131 мыңы Алматы қаласында оқиды. «НұрОтан» билік партиясының жастар қанаты – «Жас Отанның» деректері бойынша – Алматыда 30 мың орындық 94 студенттер жатақханасы жұмыс істейді, бұл қаладағы төрт студенттің біреуіне ғана жатақхана тиетінін білдіреді. Мұндай жағдайда жоғары оқу орны қызметкерлерінің жекелеген тұлғаларға басымдық беру мүмкіндігі бар.

 

  1. Шешу жолдары. Барлық типтегі оқу орындарының бизнес-процестеріне талдау жүргізу, олар қабылдайтын барлық шешімдер тізбесін қалыптастыру және оқу орнының әрбір шешімі бойынша мөлдірлікті қамтамасыз ету бойынша мөлдірлікті қамтамасыз ету бойынша ұсыныстар тұжырымдау, қоғамдық бақылау институтын енгізу, алқалы органдар құру, деректердің ашықтығын және басқа тетіктерді қамтамасыз ету керек. Мысалы, оқушылар мен студенттерден емтихан қабылдау кезіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін емтихан алушыны шифрлау арқылы беймәлім етуді енгізу, сондай-ақ оқытушылардың оқыту мен емтихан қабылдау функцияларының арасын ажырату арқылы төмендетуге болады.
  2. БҒМ-ның қолданыстағы және жаңадан жасалатын ақпараттық жүйелерін, әкімдіктердің білім басқармаларын электронды үкімет шлюзымен интеграциялау қажет. Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу үшін қолданыстағы ақпараттық жүйелерді пайдалану бойынша шараларды пысықтау және шаралар қолдану қажет.

Ұлттық жоғары оқу орынлары ректорларының халықпен есепті кездесулерінің тиімділігін арттыру мақсатында осы кездесулерде міндетті түрде жариялануы тиіс типтік сұрақтардың тізбесін бекіту, сондай-ақ осы құралды оларыдң мәртебесі мен түріне қарамастан  елдің барлық жоғары оқу орны мен колледждеріне тарату ұсынылады.

 

  1. 2-бағыт бойынша негізгі іс-шаралар. Мөлдір және ашық оқу орындары

 

Іс-шаралар атауы Іске асыру мерзімдері Аяқталу

нысаны

Жауапты орындаушылар
1 2 3 4 5
1. Алматыдағы пилоттық білім беру ұйымдарының бизнес-процестерін талдау

 

2 – 3 тоқсан

2018 жыл

Аналитикалық анықтама №2 Жоба тобы

 

2. Білім беру ұйымдарымен олардың түрлері мен тмптері тұрғысынан қабылданған шешімдердің тізбесін қалыптастыру 3 тоқсан

2018 жыл

шешімдер тізбесі №2 Жоба тобы
3. Ұсынысты дамыту:

білім беру ұйымдарының әр шешімінің ашықтығын қамтамасыз ету;

білім беру ұйымдарының бизнес-процестерін оңтайландыру және автоматтандыру туралы

4 тоқсан

2018 жыл

ұсыныс №2 Жоба тобы
4. Алматыдағы білім беру ұйымдарының сайттарын талдау 2 – 3 тоқсан

2018 жыл

Аналитикалық анықтама №2 Жоба тобы
5. Алматы қаласының барлық білім беру ұйымдарына сайттарды толтыру туралы ұсыныс 2 – 3 тоқсан

2018 жыл

ұсыныс №2 Жоба тобы
6. Жоғары оқу орындарының ректорларының Халықпен есеп берудегі кездесулерінде мәселелердің міндетті түрде жариялануы сұрақтардың типтік тізбесін әзірлеу

 

2 тоқсан

2018 жыл

Сұрақтар бойынша типтік тізбелер №2 Жоба тобы
7. Барлық білім беру ұйымдарының басшылары үшін халықпен міндетті жылдық есеп беру кездесулерді жоспарға енгізу

 

3 – 4 тоқсан

2018 жыл

БҒМ –не ұсыныс №2 Жоба тобы

 

  1. 2-бағыт бойынша жоба командасының құрамы (№ 3 қосымша).